Schilderkunst

Ooit stond ik te kijken naar het Lam Gods in de St. Baafskathedraal in Gent. Kijken, zien, nog eens kijken en blijven kijken. Ik vind dit mooi en ik blijf kijken. Hoe kan een mens met primitieve middelen zo een kleurenpracht maken? Een tijdje later kwam ik op een tentoonstelling waar met levensgrote foto's een kopie van het Lam Gods gemaakt was. Toen dacht ik : Oei, wat is dat lelijk ! Dit is niets voor foto's. Een aandenken of een herinnering in een boek, ja, maar geen kopie, afgrijselijk. Wat moet ik nu doen met mijn fototoestel ?

Meesters

In het eerste studiejaar hadden wij een meester. Die wist alles en die kon alles. Naargelang de jaren vorderden, kon die hoe langer hoe minder, en toch bleef hij een meester. Naargelang ons eigen kunnen en ontwikkeling zullen we iemand vlugger en sneller die titel geven. In de kathedraal van Antwerpen kwam ik een meester tegen die het voor mij altijd zal blijven : Pieter Paul Rubens.

De blik van de meester

Ik zit nog eens voor "De Kruisoprichting". Waarom zien al die mensen er zo echt uit ? De lichtinval : zou Rubens een studioflitser gebruikt hebben ? Dat krijg je zelfs daar niet mee gedaan. Het is toch zwaar bewolkt en toch badend in het licht ! Dan de anatomie : om zo een zwaar kruis te tillen moet je spieren hebben, en die moeten op dat moment werken. Die schilder je gewoon ? Verder de blik in de ogen van de personen : bij Jezus is het lijden en de man in het rood zegt wat er moet gebeuren. Bij drie mannen is het zware arbeid. Ik moet dat niet schrijven, je ziet het gewoon. Het valt niet op omdat het allemaal zo perfect juist is. Hoe zou de algemene sfeer geweest zijn ? Geen probleem : twee zijpaneeltjes schilderen.

Niemand te zien, ik ga eens wat dichter. Meer dan 15 m² en geen korrel te zien. Wel details, haartjes, zweetdruppels, weefseldraden, maar geen korrel. Hier zit ik nu met mijn kilogram japans vernuft. Dit krijg ik daar nooit mee gedaan.

En nu ik ?

Dit moet ik niet proberen na te apen. Dit loopt mis. Als ik iets moet fotograferen neem ik wel een stevig aantal foto's. Thuis even de beste kiezen en daarmee stoefen. Zou Rubens de Kruisoprichting ook zeven keer geschilderd hebben en dan het beste exemplaar in de Kathedraal aan de muur zijn komen hangen ? Ik kan wel leren door een zoeker te zien en op het knopje te drukken maar borstels en verf, en dan nog van de eerste keer juist ... : heel diep respect voor mensen die er in slagen daar echte kunstwerken mee te maken.

Wat kan ik van Rubens leren ?

Nu even terug op de schoolbank: wat heb ik nu allemaal geleerd van Rubens? De lichtinval : die is cruciaal. Doe het licht uit en je ziet niets meer. Maak te veel licht en de sfeer is weg. De blik in de ogen en de gelaatsuitdrukking : die bepaalt het gemoed van de mensen.
Wanneer ik iemand wil fotograferen die druk met iets bezig is, moet ik zeker niet vragen : "kijk eens naar het vogeltje". Weg uitdrukking, weg blik, weg ogen ! Twee mensen hun voorkant, drie mensen hun achterkant : wil ik de sfeer weergeven is het niet nodig om iedereen van zijn mooiste kant te fotograferen. De zijpanelen zijn smal. Zijn ze "te" smal ? De mensen staan er gewoon niet helemaal op, maar het stoort niet. Meer nog : ik zie de belangrijkste zaken en wat ik niet zie kan ik er wel bij bedenken.
Ik moet mensen dus niet altijd "helemaal" fotograferen. Er zijn mooie kleren gebruikt: een man staat in harnas, zijn werkkledij. Enkele mensen zie je zoals ze zijn : naakt. Spelen met lijnen, licht en schaduw. Natuurlijke schoonheid die niets verbergt en niets anders nodig heeft om mooi te zijn. Haartjes, weefsel, zweet, kleine details. Daarvoor zal ik een scherp objectief nodig hebben en een techniek die het mogelijk maakt om de kleinste details te zien. Van de voorste personen zie je alle details, maar ook van degene die achteraan staan. Oei, de dieptescherpteschaal op mijn objectief... verdorie, hoe werkt dat weer ?

Wat gebruik ik van Rubens dagelijks ?

1 zinnetje dat ik gemaakt heb en in alle workshops die ik geef naar voor komt :
Met licht zie je iets, met schaduw maak je de sfeer.

Mijn "fotografische" visie op schilderkunst

Niet proberen na te apen. Het lukt toch niet. Een ongelooflijke bron van inspiratie van mensen die de tijd nemen om ieder detail, stuk voor stuk, op te bouwen tot een prachtig geheel. Die visie op details, die kan ik wel trachten over te nemen. Maar alles tegelijk met één druk op de knop : zien of dat zal lukken ?

Met heel veel dank aan Rubens en zijn collega's die mij al heel veel uurtjes van ingetogen plezier, ontroering van schoonheid en een stukje perfecte fotografie-opleiding hebben bezorgd.

Een tip voor u

Als ik iets kan aanraden aan startende fotografen.  Neem eens de tijd om naar enkele musea te gaan en schilderijen van oude meesters te bestuderen.  Het is raar, maar het loont !

contrast
European Photographer beroepsfotografen